ลานสายตา
คำว่า ลานสายตา (อังกฤษ: visual field) มักใช้เป็นคำไวพจน์ของคำว่า ขอบเขตภาพ (field of view) แม้ว่าบททั้งสองจริง ๆ มีความหมายไม่เหมือนกัน

สล็อต xoคือ ลานสายตามีความหมายว่า “ความรู้สึกทางตาเป็นแถวตามลำดับพื้นที่ที่สามารถสังเกตการณ์ได้ในการทดลองทางจิตวิทยาด้วยการพินิจภายใน (โดยบุคคลนั้น)” ในขณะที่คำว่า ขอบเขตภาพ “หมายถึงวัตถุทางกายภาพและต้นกำเนิดแสงในโลกภายนอกที่เข้ามากระทบกับจอตา” กล่าวโดยอีกนัยหนึ่งก็คือ ขอบเขตภาพก็คือสิ่งที่เป็นต้นกำเนิดของแสงที่มากระทบกับจอตา ซึ่งเป็นข้อมูลเข้าของระบบสายตาในสมอง เป็นระบบที่แปลผลเป็นลานสายตาเป็นข้อมูลออก ลานสายตานั้นมีด้านซ้ายขวาบนล่างที่ไม่สมดุลกัน ระดับความชัดก็ไม่เสมอกัน คือมีการเห็นได้ชัดที่สุดที่กลางลานสายตา บทนี้มักใช้บ่อย ๆ ในการวัดสายตา (optometry) และในจักษุวิทยา ที่มีการตรวจลานสายตาเพื่อกำหนดว่า มีความเสียหายจากโรคที่เป็นเหตุแก่ดวงมืดในลานเห็น (scotoma) หรือจากการสูญเสียการเห็น หรือจากการลดระดับความไวในการเห็น หรือไม่

slotxo

การตรวจสอบลานสายตา
ลานสายตาวัดได้ด้วยวิธีการวัดลานสายตา (อังกฤษ: perimetry) ซึ่งอาจจะเป็นแบบเคลื่อนไหว คือฉายจุดแสงโดยเลื่อนเข้ามาที่กลางลานสายตาจนกว่าจะเห็น หรือแบบนิ่ง ๆ คือฉายจุดแสงแบบวาบที่จอสีขาวแล้วให้ผู้รับตรวจกดปุ่มถ้าเห็นจุดแสงนั้น เครื่องวัดลานสายตาที่สามัญที่สุดคือ Humphrey Field Analyzer และ Heidelberg Edge Perimeter
อีกวิธีหนึ่งใช้เครื่อง campimeter ซึ่งเป็นอุปกรณ์ขนาดเล็กสร้างเพื่อวัดลานสายตา
การวัดส่วนมากใช้แบบวัดที่ตรวจส่วน 24 องศาหรือ 30 องศาตรงกลางสายตา แต่ว่า เครื่องวัดโดยมากก็สามารถวัดลานสายตาทั้งหมดด้วย
อีกวิธีหนึ่งก็คือ ให้ผู้ตรวจสอบยกนิ้วขึ้น 1-2-5 นิ้วในมุมทั้ง 4 และที่ตรงกลางของลานสายตาของคนไข้ (โดยปิดตาอีกข้างหนึ่ง) ถ้าคนไข้สามารถบอกจำนวนนิ้วที่ยกได้อย่างถูกต้อง โดยวัดเทียบกับลานสายตาของผู้ตรวจ จะมีการบันทึกว่า (ในประเทศที่ใช้ภาษาอังกฤษ) “full to count fingers” (มักจะย่อว่า FTCF) จุดบอดสามารถตรวจได้โดยยกวัตถุเล็ก ๆ มีสีแดงขึ้นแสดงระหว่างคนตรวจและคนไข้ โดยเทียบช่วงที่วัตถุนั้นมองไม่เห็นระหว่างคนไข้กับผู้ตรวจ จุดบอดที่ใหญ่ผิดปกติของคนไข้จะสามารถกำหนดได้ มีวิธีอื่น ๆ อีกมากมายที่คล้ายกับวิธีนี้ (เช่น กระดิกนิ้วที่รอบ ๆ ลานสายตา)

xoslot

การสูญเสียลานสายตา
การสูญเสียลานสายตาอาจเกิดขึ้นจากโรคหรือความผิดปกติที่ตา ที่เส้นประสาทตา หรือที่สมอง โดยคลาสสิก ความบกพร่องทางลานสายตาสามารถแบ่งออกเป็น 4 อย่าง คือ

  1. ตาบอดครึ่งซีกบนหรือล่าง (Altitudinal hemianopia) เป็นความเสียหายด้านบนหรือด้านล่างลานสายตา
  2. ตาบอดครึ่งซีกคู่นอก (Bitemporal hemianopia) เป็นความเสียหายด้านข้างลานสายตา
  3. ดวงมืดกลางลานเห็น (Central scotoma) เป็นความเสียหายตรงกลางลานสายตา
  4. ตาบอดครึ่งซีกซ้ายหรือขวา (Homonymous hemianopia) เป็นความสูญเสียลานสายตาข้างหนึ่งในตาทั้งสอง เกิดจากความเสียหายที่ด้านหลังของส่วนไขว้ประสาทตา (optic chiasm) (ดูรายละเอียดในส่วนต่อไป)

เครดิตฟรี

ในมนุษย์ มีการใช้ confrontation field test และวิธีการวัดลานสายตาแบบอื่น ๆ เพื่อวัดความสูญเสียในลานสายตา ความเสียหายของระบบประสาทต่าง ๆ สามารถก่อให้เกิดความบกพร่องเป็นรูปแบบเฉพาะในการเห็น รวมทั้งตาบอดครึ่งซีก (hemianopsia) (ดูรูปด้านล่าง เป็นแบบที่ไม่ประกอบด้วย macular sparing) ตาบอดเสี้ยวเดียว (quadrantanopia) และอื่น ๆ
[NPC5]

ลานสายตา

Post navigation